પ્રાથમિક બેટરી એટલે શું? પ્રાથમિક બેટરી વિશે નોંધ લખો અને ડ્રાય સેલ (કોષ) વિશે નોંધ લખો.

(N/A) પ્રાથમિક બેટરી એ એક પ્રકારનો વિદ્યુત રાસાયણિક કોષ છે જેમાં રાસાયણિક પ્રક્રિયા માત્ર એક જ વાર થાય છે. સમય જતાં વપરાશ પછી,પ્રક્રિયકો વપરાઈ જાય છે,બેટરી મૃત થઈ જાય છે અને તેને ફરીથી ચાર્જ કરી શકાતી નથી કે ફરીથી વાપરી શકાતી નથી.
ડ્રાય સેલ (લેક્લાન્શે કોષ):
તે પ્રાથમિક બેટરીનું સૌથી સામાન્ય ઉદાહરણ છે.
ઉપયોગો: તે સામાન્ય રીતે ટ્રાન્ઝિસ્ટર,રમકડાં અને ઘડિયાળોમાં વપરાય છે.
રચના:
એનોડ: કોષમાં ઝિંકનું પાત્ર હોય છે જે એનોડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
કેથોડ: કેથોડ એ કાર્બન (ગ્રેફાઇટ) સળિયો છે,જે ઝિંક સિલિન્ડરની મધ્યમાં ઊભી રીતે રાખવામાં આવે છે.
વિદ્યુતવિભાજ્ય: ઇલેક્ટ્રોડ્સ વચ્ચેની જગ્યા એમોનિયમ ક્લોરાઇડ $(NH_{4}Cl)$ અને ઝિંક ક્લોરાઇડ $(ZnCl_{2})$ ની ભીની પેસ્ટથી ભરેલી હોય છે. કાર્બન સળિયો પાવડર કરેલા મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડ $(MnO_{2})$ અને કાર્બનના મિશ્રણથી ઘેરાયેલો હોય છે.
પ્રક્રિયાઓ:
એનોડ પર ઓક્સિડેશન:
$Zn_{(s)} \rightarrow Zn^{2+} + 2e^{-}$
કેથોડ પર રિડક્શન:
$MnO_{2} + NH_{4}^{+} + e^{-} \rightarrow MnO(OH) + NH_{3}$
ઉત્પન્ન થયેલા $Zn^{2+}$ આયનો $NH_{3}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સંકીર્ણ $[Zn(NH_{3})_{4}]^{2+}$ બનાવે છે.
સમગ્ર કોષ પ્રક્રિયા:
$Zn_{(s)} + 2MnO_{2} + 2NH_{4}^{+} \rightarrow Zn^{2+} + 2MnO(OH) + 2NH_{3}$
કોષ પોટેન્શિયલ: આ કોષનો પોટેન્શિયલ આશરે $1.5 \ V$ છે.